Pittsburg, Kansas (1994)

Onderweg door Amerika was ik eigenlijk altijd op zoek naar beelden van vroeger. Naar het Amerika van de jaren vijftig vooral. Met auto’s in twee kleuren voorzien van sierlijke lijnen en veel chroom. Zoals deze Mercury Turnpike Cruiser uit 1957. Stond zomaar voor een schadeherstelbedrijf in Pittsburg, Kansas.

Eigenlijk hoopte ik altijd dat ik aan het einde van een dag fietsen aankwam in Elgin Park. Maar dat was een illusie. Elgin Park bestaat helemaal niet. Niet in het echt althans, dat wil zeggen niet op ware grootte. Elgin Park is een creatie van Michael Paul Smith (1950-2018). Het fictieve stadje is ontsproten aan zijn brein. En wat in zijn hoofd zat, dat moest met zijn handen tot stand worden gebracht. Hij bouwde delen van een stadje na in een schaal 1:24. Dezelfde schaal als de collectie van zo’n 300 modelauto’s die hij bezat.

In eerste instantie was hij van plan om Sewickley, Pennsylvania, in miniatuur na te bouwen. Daar was hij opgegroeid. Dat herinnerde hij zich als iets om te koesteren. Een tijd waarin de wereld nog vriendelijkheid uitstraalde. En optimisme.

Dat oorspronkelijke plan liet hij al snel varen. Misschien was het immers wel leuker om een stadje te bouwen dat helemaal niet bestond. Maar wel op een manier die niet van echt te onderscheiden viel. Daarin ging hij heel ver toen hij eenmaal besloten had om zijn kunstwerkjes te fotograferen. Alles moest kloppen. Dat lukte hem wonderwel. Toen ik het boek Elgin Park – An Ideal American Town in de winkel doorbladerde had ik in eerste instantie helemaal niet door dat ik naar foto’s keek van een schepping in miniatuur.

Er is nog een boek waarin de creatie van Smith te bewonderen valt. De foto op de omslag van Elgin Park – Visual Memories Of Midcentury America At 1/24 Scale maakt wel direct duidelijk dat het gaat om een nagebouwde wereld, want Smith is te zien achter een tafereel met houten gebouw en drie auto’s uit de gloriejaren van de Amerikaanse auto-industrie. En hij torent er bovenuit, je ziet zelfs alleen maar een deel van zijn romp.

Smith ging nauwgezet te werk. Hij bestudeerde oude foto’s en trachtte op de beelden die hij schoot met zijn digitale camera de sfeer van Kodachrome te benaderen. Met gebruik van filters, maar nabewerken met Photoshop deed hij niet.

De gebouwen die Smith maakte van met hars gecoat papier, polystyreen kunststof en lindehout zette hij op een plaat die hij buiten neerzette, zodat het licht en de lucht op de foto’s natuurlijk waren. Hij slaagde er zelfs in om bomen en andere elementen op de achtergrond deel te laten uitmaken van zijn composities, waarbij hij heel streng was op zijn bezigheden omdat de verhoudingen moesten kloppen. De artiest uit New England deed zijn vaardigheden op als illustrator, schilder, designer van displays in musea, art director en maker van maquettes voor architecten.

Met eindeloos geduld knutselde hij alles in elkaar. Zelfs de interieurs zijn nauwelijks van echt te onderscheiden. Met baking soda creëerde hij sneeuw. Zo’n foto maakte hij dan wel in een besneeuwd landschap, anders zou het plaatje immers niet kloppen. Let ook op de details zoals de kleden over de auto’s en het houten bord voor aanplakbiljetten op de cover van het boek onderaan dit verhaal.

Het werk van Smith is te bewonderen op Flickr. Hij begon in 2009 foto’s op de website te zetten. Zo’n 200 mensen per dag bezochten zijn pagina. Een jaar later stond de teller al op meer dan 20 miljoen. Op de website van The Miniature Engineering Crafsmanship Museum in San Diego nog veel meer details over Elgin Park en Smith.

Om mijn bewondering uit te drukken voor het werk van Michael Paul Smith besluit ik met de mededeling dat het tafereeltje dat ik fotografeerde bij Ron’s Collision Repair in Pittsburg, Kansas, nauwelijks van onecht te onderscheiden is…